Chủ tịch Tổng há»™i Xây dá»±ng Việt Nam Trần Ngọc Hùng cho rằng luật Đất Ä‘ai sá»­a đổi cần bịt ngay lá»— hổng cÆ¡ chế Ä‘ã gây thất thoát hàng trăm tá»· Ä‘ô la.

Nhà nÆ°á»›c giải phóng mặt bằng rồi đấu thầu

* Má»™t trong những bất cập của luật Đất Ä‘ai hiện hành là việc xác định giá đất. Dá»± thảo luật Ä‘ã sá»­a nguyên tắc “xác định giá đất sát vá»›i giá thị trường” thành “xác định giá đất phù hợp vá»›i giá thị trường”, liệu có giải quyết được những tồn tại hiện nay?

- Việc thu hồi đất hiện nay chia làm hai dạng: đất Ä‘ai phục vụ quốc phòng an ninh, công cá»™ng và phục vụ mục Ä‘ích thÆ°Æ¡ng mại.

Loại đất Ä‘ai phục vụ mục Ä‘ích quốc phòng an ninh và công cá»™ng thì dá»… xác định giá cả và đền bù cho dân. VÆ°á»›ng mắc nằm ở các dá»± án được thu hồi vì mục Ä‘ích thÆ°Æ¡ng mại.

Lâu nay chính quyền hoàn toàn Ä‘Æ¡n Ä‘á»™c sá»­ dụng công cụ của mình là các sở ngành: Xây dá»±ng, Tài nguyên, Tài chính để định ra má»™t khung bảng giá. NhÆ°ng bảng giá Ä‘ó không hề phù hợp, gây bất bình cho dân.

Theo tôi, cùng vá»›i việc sá»­a lại nguyên tắc “phù hợp vá»›i giá thị trường” thì cÅ©ng nên giao việc định giá đất cho các tổ chức xã há»™i nghề nghiệp, nhÆ° hiệp há»™i bất Ä‘á»™ng sản, rồi má»™t số doanh nghiệp uy tín làm chủ các sàn giao dịch. Thậm chí có thêm cả sá»± tham gia của người dân.

* Ngoài vấn đề định giá đất, dá»± án luật sá»­a đổi cÅ©ng nêu Nhà nÆ°á»›c sẽ giải phóng mặt bằng sạch sau Ä‘ó tổ chức đấu thầu. Cách làm này liệu có khắc phục được những mâu thuẫn và bất cập lâu nay?

- Cách làm này các chủ dá»± án không mặn mà cho lắm Ä‘âu. Bởi họ chỉ muốn tham gia vào dá»± án ngay từ bÆ°á»›c khởi đầu để còn hưởng chênh lệch địa tô chứ không phải “ăn” trong khâu bán nhà.

Vừa rồi Ä‘ã có rất nhiều dá»± án khoán trắng cho chủ đầu tÆ°. Toàn bá»™ chênh lệch địa tô đổ hết vào túi của nhóm lợi ích. Đó là những người nắm chính sách có quyền quyết định cÆ¡ chế xin - cho, là những người mà dân hay gọi là "đường dây chạy dá»± án", là các chủ đầu tÆ°. Thất thoát hàng trăm tá»· Ä‘ô la. Lâu nay, sá»± chi phối của lợi ích nhóm Ä‘ã để lại má»™t lá»— hổng. Cần bịt lá»— hổng này lại.

Từ thá»±c tế Ä‘ó, luật cần sá»­a theo hÆ°á»›ng Nhà nÆ°á»›c phải đứng ra giải phóng mặt bằng sạch, xây dá»±ng hạ tầng. Sau Ä‘ó nhà đầu tÆ° sẽ tham gia đấu thầu dá»± án. Toàn bá»™ chênh lệch địa tô Nhà nÆ°á»›c phải thu hồi để đầu tÆ° cho phúc lợi xã há»™i, công trình công cá»™ng.

* Má»™t vấn đề khác được đặt ra trong quá trình thảo luận là xác định giá đất phù hợp giá thị trường nhÆ°ng là loại thị trường nào? Thị trường trÆ°á»›c hay sau khi quy hoạch?

- Rất khó định hoàn toàn chính xác. Theo tôi nên xác định giá thỏa thuận đền bù ở má»™t thời Ä‘iểm thôi. Trở lại Ä‘iểm ở trên là Nhà nÆ°á»›c giải phóng quỹ đất và cho đấu thầu, sẽ giải quyết được nhiều vấn đề lắm.

* VÆ°á»›ng mắc trong thu hồi đất cÅ©ng nảy sinh nhiều mâu thuẫn và khiếu kiện. Giải quyết vấn đề này thế nào?

- Nguyên tắc thu hồi đất, phải chia ra các loại khác nhau.

Loại thứ nhất, theo Ä‘úng Hiến pháp, tức là thu hồi vì mục Ä‘ích quốc phòng an ninh và lợi ích công cá»™ng, ví dụ khu vá»±c phi quân sá»±, hoặc làm hệ thống giao thông huyết mạch. Những loại này Nhà nÆ°á»›c có cÆ¡ chế chính sách riêng, thậm chí nếu làm tốt thì người dân còn có thể cho không.

VÆ°á»›ng mắc liên quan đến thu hồi, trÆ°ng dụng đất vì mục Ä‘ích kinh tế. Luật Đất Ä‘ai ở Ä‘iểm này không phù hợp Hiến pháp vì Hiến pháp chỉ cho phép thu hồi đất trong trường hợp phục vụ ích lợi công cá»™ng. Vì lợi ích kinh tế thì không thể thu hồi bằng mệnh lệnh hành chính.

Thị trường định giá cÅ©ng tÆ°Æ¡ng đối thuận lợi. Nên hình thành má»™t sàn thị trường định giá có sá»± tham gia của cá»™ng đồng, của các tổ chức xã há»™i nghề nghiệp thì việc định giá cÅ©ng dá»….

Còn vá»›i loại mà Nhà nÆ°á»›c Ä‘ã giao đất nông nghiệp và dân Ä‘ã đầu tÆ° hệ thống thủy lợi thủy nông, cải tạo đất thì phải tính toán đầy đủ Ä‘óng góp của người dân trong quá trình cải tạo đất, đảm bảo cho người dân có được quyền lợi hợp lý, có công ăn việc làm, có cuá»™c sống tốt.

Nói chung, luật sá»­a được tận gốc bất cập trong chênh lệch địa tô thì sẽ hạn chế được khiếu kiện.