Hạ lãi suất giúp duy trì khả năng sống sót của các doanh nghiệp vay vốn ngân hàng.

Sau khi tăng “nóng” hai tháng liên tiếp, tháng 11 chỉ số giá tiêu dùng Ä‘ã hạ nhiệt. Mấy ngày qua, nhiều ngân hàng lại rục rịch hạ lãi suất huy Ä‘á»™ng. Hiện lãi suất trên 12 tháng dao Ä‘á»™ng từ 10% đến 12%. Câu hỏi đặt ra là lúc nào thì Ngân hàng Nhà nÆ°á»›c (NHNN) giảm lãi suất?

Lãi suất có thể giảm thêm 1-1,5 Ä‘iểm phần trăm

* Phóng viên: Lạm phát có xu hÆ°á»›ng giảm, Ä‘ây có phải là cÆ¡ sở để NHNN tiếp tục giảm lãi suất cho vay trên cÆ¡ sở giảm lãi suất tiền gá»­i không?

+ TS Lê Xuân NghÄ©a, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia: Có ba yếu tố dá»± báo NHNN sẽ giảm lãi suất.

Thứ nhất, lạm phát tháng 11 vào khoảng 6,5%, Ä‘i theo xu hÆ°á»›ng giảm. Nếu lạm phát tháng 12 vào khoảng 1% hoặc dÆ°á»›i 1% thì theo cách tính của Việt Nam, lạm phát sẽ khoảng 7,5%. Đây là dÆ° địa khá tốt để NHNN Ä‘iều chỉnh lãi suất thấp hÆ¡n.

Thứ hai, từ đầu năm đến nay thị trường trái phiếu chính phủ giảm khá mạnh và dá»± Ä‘oán cuối quý này còn giảm nữa. Lãi suất chính phủ bao giờ cÅ©ng mang tính chỉ đạo thị trường. Trái phiếu chính phủ giảm nghÄ©a là thanh khoản của các ngân hàng Ä‘ã tốt hÆ¡n, trong khi đầu ra tín dụng bị hạn hẹp nên các ngân hàng buá»™c phải mua trái phiếu chính phủ, thậm chí chịu lá»— vì khoản giao dịch này. Tuy nhiên, trái phiếu chính phủ giảm là yếu tố quan trọng để NHNN tham chiếu giảm lãi suất.

Thứ ba, nền kinh tế thá»±c sá»± rÆ¡i vào tình trạng Ä‘ình đốn, kéo dài suốt ba năm liền. Theo Ä‘ánh giá của các chuyên gia quốc tế, lòng tin và sá»± nhiệt tình kinh doanh của doanh nghiệp (DN) Việt Nam Ä‘ã bị xói mòn nghiêm trọng suốt ba năm qua. Đã đến lúc Chính phủ phải có hành Ä‘á»™ng để phục hồi Ä‘à tăng trưởng mà đặc biệt là giảm bá»›t khó khăn, áp lá»±c tài chính cho DN. Giảm lãi suất là má»™t trong những biện pháp quan trọng nhất để tăng cầu đầu tÆ°, tăng cầu tiêu dùng và giảm tồn kho. Ba nhân tố Ä‘ó là sá»± Ä‘òi hỏi bức bách để Chính phủ cÅ©ng nhÆ° NHNN xem xét chính sách lãi suất.

* NhÆ°ng có ý kiến cho rằng việc giảm lãi suất lại không có ý nghÄ©a gì vá»›i các DN không vay vốn và không vay được vốn, thÆ°a ông?

+ Đúng vậy, việc giảm lãi suất không có ý nghÄ©a gì lắm đối vá»›i DN không vay vốn hoặc không được vay vốn ngân hàng. Tuy nhiên, nó lại rất có ý nghÄ©a vá»›i hàng vạn DN vay vốn ngân hàng và Ä‘ang hoạt Ä‘á»™ng bình thường, kể cả thị trường ná»™i địa và xuất khẩu. Số DN này chính là trụ cá»™t hiện tại của nền kinh tế. Bởi vậy chúng ta phải duy trì và tiếp sức cho họ. Làm thế nào để họ có lợi nhuận, cạnh tranh được vá»›i đối thủ nÆ°á»›c ngoài là Ä‘iều sống còn đối vá»›i nền kinh tế Việt Nam hiện nay. Hạ lãi suất giúp duy trì khả năng sống sót của các DN còn lại. Và nhÆ° vậy má»›i duy trì được lá»±c lượng lao Ä‘á»™ng Ä‘ang gặp khó khăn rất lá»›n ở các DN, cho dù họ hoạt Ä‘á»™ng vá»›i công suất và thị trường hạn chế.

* Vậy theo ông lãi suất nên giảm ở mức nào là hợp lý?

+ Có hai cách thá»±c hiện: Tạm thời duy trì trần lãi suất tiền gá»­i, trần lãi suất cho vay nhÆ°ng giảm bá»›t khoảng 1-1,5 Ä‘iểm phần trăm hoặc bỏ lãi suất tiền gá»­i, quy định trần lãi suất cho vay nhÆ°ng không phải hÆ°á»›ng dẫn của NHNN mà phải là pháp định. Ví dụ: Trần lãi suất cho vay có thể 11,5% hoặc thận trọng hÆ¡n là 12% sẽ phù hợp vá»›i xu thế giảm rất mạnh của lạm phát, xu thế của lãi suất thị trường trái phiếu chính phủ và mong mỏi hiện tại của DN.

Tháng 12 là thời Ä‘iểm then chốt

* NhÆ°ng việc quy định trần áp đặt nhÆ° vậy sẽ có phản ứng phụ, bởi thanh khoản cÅ©ng nhÆ° “cÆ¡ địa” của má»—i ngân hàng không giống?

+ Đúng vậy. Thường quy định lãi suất trần lãi suất cho vay dá»… kiểm soát hÆ¡n trần lãi suất tiền gá»­i. Vì các DN sẽ tố cáo hoặc phản ứng khi ngân hàng cho vay vượt trần. Trong khi Ä‘ó, nếu quy trần lãi suất tiền gá»­i ngân hàng có phá rào, người gá»­i tiền cÅ©ng không có ý kiến gì mà còn thích thú hÆ¡n. Đấy là Ä‘iều lâu nay khiến NHNN không đủ khả năng giám sát trần này. CÅ©ng dá»… hiểu vì lá»±c lượng thanh tra của ngân hàng có hạn, không thể đảm bảo tất cả chi nhánh của mọi ngân hàng thá»±c hiện Ä‘úng quy định.

Tất nhiên, quy định trần lãi suất tiền gá»­i hay cho vay cÅ©ng có mặt hạn chế. Ví dụ, khi quy định trần lãi suất cho vay, các ngân hàng lấy cá»› huy Ä‘á»™ng tÆ°Æ¡ng đối cao nên khó có thể cho vay. Họ lá»±a chọn con đường an toàn hÆ¡n là đầu tÆ° vào trái phiếu chính phủ, thậm chí đầu tÆ° vào các kênh tín dụng nhÆ° tín dụng tiêu dùng, tín dụng chứng khoán...

* NhÆ° vậy theo ông, ngân hàng dá»… dàng lách ngay cả khi lãi suất giảm?

+ Tôi nghÄ© rằng bất cứ ngân hàng nào, khi hÆ°á»›ng tín dụng vào Ä‘âu họ đều tính về lâu dài. Họ có nhu cầu rất lá»›n là duy trì khách hàng Ä‘ang hoạt Ä‘á»™ng tốt. Vì vậy cạnh tranh khách hàng tốt là má»™t trong những yếu tố khiến ngân hàng chấp nhận trần cho vay tốt. Và Ä‘iều Ä‘ó có lợi cho DN.

* Theo ông, thời Ä‘iểm nào có thể hạ lãi suất xuống nữa?

+ Thời Ä‘iểm nào đều quan trọng đối vá»›i DN nhÆ°ng càng nhanh, càng sá»›m càng tốt. Đang có dấu hiệu cho thấy các DN giảm hàng tồn kho, sản phẩm bán dá»… dàng hÆ¡n trÆ°á»›c. Theo phân tích của chúng tôi, chỉ số Ä‘Æ¡n đặt hàng má»›i công bố tháng 11-2012 Ä‘ã lên mức trung bình (50) sau gần 8-9 tháng trời ở mức thấp. Mặc dù chỉ là tăng nhẹ nhÆ°ng có vẻ nền kinh tế Ä‘ang hÆ¡i ấm trở lại và sẽ là cÆ¡ há»™i tốt nếu lãi suất tiếp tục giảm, tạo tác Ä‘á»™ng tích cá»±c cho DN. Đặc biệt là đối vá»›i DN sản xuất, khai khoáng, DN có giá trị lá»›n há»— trợ xuất khẩu.

Do Ä‘ó, tháng 12 là thời Ä‘iểm then chốt để giảm lãi suất. Vấn đề này tác Ä‘á»™ng rất lá»›n đối vá»›i việc kích cầu tiêu dùng, kích cầu đầu tÆ° và hoạch định chiến lược kinh doanh cho năm 2013.

* Vậy theo ông, trần lãi suất nên áp dụng đối tượng nào?

+ Hiện tại ngành nào, lÄ©nh vá»±c nào cÅ©ng rÆ¡i vào tình trạng Ä‘ình trệ, hàng tồn kho lá»›n, tiêu thụ khó khăn. Cần đặc biệt chú ý đến chuyện nếu không phục hồi được thị trường bất Ä‘á»™ng sản thì Ä‘à phục hồi của nền kinh tế có thể bị mất. Và nhÆ° thế phải chịu má»™t giai Ä‘oạn Ä‘ình đốn kéo dài trong nhiều năm. Cho nên vào thời Ä‘iểm này, ngoài lÄ©nh vá»±c công nghiệp, dịch vụ, thÆ°Æ¡ng mại… thì bất Ä‘á»™ng sản và xây dá»±ng cÅ©ng cần được chú trọng phục hồi.

* Xin cảm Æ¡n ông.